Fundacja dobroczynna może mieć zaangażowanego fundatora i dobry pomysł na działalność. Problem w tym, że na organizację zajęć, pomoc podopiecznym czy zakup potrzebnego sprzętu trzeba pozyskać pieniądze. Najczęściej pierwszą myślą są darowizny. Ale czy każdą wpłatę można tak nazwać? I co powinna przygotować fundacja, żeby darczyńca mógł ją odliczyć?
W pierwszym artykule o fundacji dobroczynnej wyjaśniłem, jak działa fundacja i dlaczego sam fakt jej powołania nie oznacza zwolnienia z CIT. Teraz przeanalizuję, skąd może pozyskiwać środki i jakie skutki podatkowe wiążą się z poszczególnymi formami finansowania. Nadal chodzi o fundację klasyczną, a nie fundację rodzinną.
Przychód i dochód fundacji — od czego zacząć?
Fundacja może otrzymywać darowizny pieniężne i rzeczowe, spadki, dotacje oraz granty. Może również pobierać opłaty za prowadzone zajęcia, wykonywać działalność gospodarczą, a po spełnieniu dodatkowych warunków (uzyskaniu statutu organizacji pożytku publicznego OPP) otrzymywać środki z 1,5% PIT. Brak działalności gospodarczej nie ogranicza więc finansowania wyłącznie do darowizn.
Zwróć jednak uwagę, że otrzymanie pieniędzy oznacza zasadniczo przychód. Dochód ustalamy dopiero po uwzględnieniu kosztów podatkowych. To właśnie dochód może korzystać ze zwolnienia, jeżeli spełnione są jego warunki. Przy niektórych wpływach, np. dotacjach budżetowych, trzeba sprawdzić odrębną podstawę zwolnienia.
Warto od początku rozróżniać, kto przekazuje środki, na jakiej podstawie i czy fundacja ma w zamian wykonać określone świadczenie. Sama nazwa przelewu nie rozstrzyga o podatku.
Darowizny dla fundacji. Czy potrzebny jest status OPP?
Fundacja może przyjmować darowizny od osób fizycznych i firm bez statusu organizacji pożytku publicznego. Darowizną mogą być pieniądze, ale także np. komputery na zajęcia edukacyjne, książki, żywność czy sprzęt sportowy.
Istotą darowizny jest bezpłatne świadczenie kosztem majątku darczyńcy. Darczyńca wspiera fundację, a nie kupuje od niej reklamy czy udziału w szkoleniu.
Status OPP nie jest również konieczny, żeby darczyńca odliczył zwykłą darowiznę na działalność pożytku publicznego. Nie oznacza to jednak, że każda wpłata na dowolną fundację daje prawo do odliczenia. Możliwość przyjęcia darowizny i prawo darczyńcy do ulgi to dwa odrębne zagadnienia.
Jakie warunki musi spełniać fundacja, żeby darczyńca mógł odliczyć darowiznę?
Przy zwykłej fundacji prowadzącej działalność społecznie użyteczną podstawowe pytanie brzmi: na jaki cel przekazywana jest darowizna? Prawo darczyńcy do odliczenia wynika z art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. a ustawy o PIT albo art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT. Status OPP nie jest wymagany.
Przepisy przewidują również wyłączenia, np. dotyczące darowizn dla podmiotów prowadzących określoną działalność w zakresie wyrobów tytoniowych, paliwowych, alkoholowych czy z metali szlachetnych. W dalszej części omawiam zwykłe wsparcie działalności pożytku publicznego fundacji, do której takie wyłączenia nie mają zastosowania.
Darowizna musi służyć celowi pożytku publicznego
Darowizna powinna być przekazana na cel mieszczący się w art. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, realizowany przez fundację. Przykładowo może chodzić o pomoc społeczną, ochronę zdrowia, edukację, kulturę czy wspieranie i upowszechnianie kultury fizycznej.
W praktyce sprawdziłbym statut i rzeczywiście prowadzone działania. Jeżeli fundacja organizuje warsztaty dla dzieci, dokumenty powinny pozwalać ustalić, że darowizna wspiera właśnie działalność edukacyjną. Ogólne zapewnienie „jesteśmy fundacją, więc wpłatę można odliczyć” jest niewystarczające.
Zwróć szczególną uwagę na dwie odrębne kwestie. Darczyńca odlicza darowiznę przekazaną na cele pożytku publicznego określone w art. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Fundacja natomiast zachowuje zwolnienie w CIT, jeżeli przeznaczy i wyda dochód na cele wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT, będące jej celami statutowymi.
To nie są te same katalogi. Nie można zatem założyć, że skoro darczyńca może odliczyć wpłatę, to fundacja automatycznie nie zapłaci CIT od odpowiadającego jej dochodu. Szerzej wyjaśnię tę różnicę poniżej, w części „Czy fundacja płaci CIT od otrzymanej darowizny?”, gdzie wymienię również cele objęte zwolnieniem.
Wsparcie musi być rzeczywistą darowizną
Jeżeli fundacja w zamian za pieniądze zobowiązuje się do reklamy firmy, to otrzymuje zapłatę za usługę reklamową, a nie darowiznę. Firma nie może odliczyć tej zapłaty jako darowizny. Podobnie wpłata będąca warunkiem udziału dziecka w zajęciach stanowi opłatę za te zajęcia.
Fundacja, która chce świadczyć usługi reklamowe w ramach działalności gospodarczej, musi wcześniej uzyskać wpis do rejestru przedsiębiorców KRS. Nie może prowadzić takiej działalności bez wymaganego wpisu i zastępować rozliczenia usługi potwierdzeniem przyjęcia „darowizny”. Do tego problemu wrócę w części o sponsoringu.
Jak udokumentować darowiznę pieniężną i rzeczową?
Przy darowiźnie pieniężnej odliczenie wymaga dowodu wpłaty na rachunek płatniczy fundacji lub jej inny rachunek w banku. Wpłata do kasy fundacji potwierdzona dokumentem KP nie zastępuje wymaganego dowodu wpłaty na rachunek.
Fundacja powinna udostępnić darczyńcy swoją pełną nazwę, adres, NIP, właściwy numer rachunku oraz informację o finansowanym celu. Dobrym rozwiązaniem jest jednoznaczny tytuł wpłaty, np. „Darowizna na działalność edukacyjną — warsztaty dla dzieci”. Taki tytuł porządkuje dokumentację, ale sam nie tworzy prawa do odliczenia.
Przy darowiźnie rzeczowej potrzebny jest dokument pozwalający ustalić wartość darowizny oraz oświadczenie fundacji o jej przyjęciu. W PIT przepis wymaga również danych identyfikujących darczyńcę. W praktyce warto zawrzeć wszystkie te informacje w jednej umowie lub protokole, z opisem rzeczy, datą przekazania i danymi obu stron.
Przykład — komputery na zajęcia
Pan Piotr przekazuje fundacji dwa używane komputery do prowadzenia warsztatów dla młodzieży. Dokument wskazuje modele urządzeń, stan, datę przekazania oraz łączną wartość rynkową 3000 zł. Fundacja potwierdza przyjęcie sprzętu na działalność edukacyjną.
Nie należy automatycznie wpisywać ceny zakupu nowych komputerów sprzed kilku lat. Wartość powinna odpowiadać rzeczywiście przekazanym rzeczom. Przy darowiźnie towarów objętych VAT trzeba dodatkowo zastosować szczególne zasady ustalania wartości darowizny. Nieodpłatne przekazanie rzeczy przez przedsiębiorcę może też wymagać rozliczenia VAT.
Nie istnieje jedno urzędowe „zaświadczenie fundacji”, które gwarantuje darczyńcy ulgę. Potwierdzenie przyjęcia, statut i opis projektu mogą stanowić dowody, ale nie zastępują ustawowych warunków odliczenia.
Jak opisać darowizny na stronie fundacji, żeby darczyńca wiedział, czy może je odliczyć?
Na stronie fundacji warto przygotować krótką zakładkę „Wesprzyj fundację” albo „Darowizny i odliczenie podatkowe”. Osoba, która chce pomóc, powinna znaleźć w jednym miejscu odpowiedź na trzy pytania: na co przekazuje środki, jak dokonać wpłaty i jakie dokumenty zachować.
W takiej zakładce zamieściłbym:
- Opis finansowanego celu, np. organizację zajęć edukacyjnych dla dzieci, wraz z wyjaśnieniem, że jest to działalność pożytku publicznego realizowana przez fundację. Można udostępnić statut lub wskazać jego odpowiedni fragment.
- Dane fundacji i numer jej rachunku: pełną nazwę, adres, NIP i KRS, a także sugerowany tytuł przelewu pozwalający rozpoznać darowiznę i jej cel.
- Zasady odliczenia: informację, że status OPP nie jest konieczny, oraz wskazanie limitów i form opodatkowania opisanych poniżej. Należy zaznaczyć, że odliczenie pomniejsza dochód lub przychód, a nie bezpośrednio podatek.
- Informację o dokumentach: przy pieniądzach należy zachować dowód wpłaty na rachunek, a przy rzeczach przygotować dokument określający darczyńcę, przedmiot i wartość darowizny oraz potwierdzenie jej przyjęcia przez fundację.
- Kontakt w sprawie darowizn rzeczowych i potwierdzeń, aby darczyńca wiedział, jak przekazać sprzęt lub uzyskać potrzebne dane.
Lepiej jest konkretnie wskazać, jaką działalność wspiera darowizna i na jakich zasadach przysługuje odliczenie. Informacje na stronie powinny odpowiadać statutowi, umowom i rzeczywistym działaniom fundacji.
Obowiązki informacyjne fundacji. Kiedy dane darczyńcy są publiczne?
Otrzymywanie darowizn wiąże się także z obowiązkami informacyjnymi fundacji, wynikającymi z art. 18 ust. 1e i następnych ustawy o CIT, w tym z wykazywaniem informacji w CIT-D.
Fundacja podaje m.in. łączną kwotę otrzymanych darowizn i ich przeznaczenie. Wyszczególnia również darowizny od osób prawnych, z podaniem nazwy i adresu darczyńcy, jeżeli jednorazowa kwota przekracza 15 000 zł albo suma darowizn od jednego darczyńcy w roku przekracza 35 000 zł.
Informacje objęte obowiązkiem publikacji, w tym nazwa i adres takiego darczyńcy, są udostępniane publicznie. Nie trafiają więc wyłącznie do urzędu skarbowego. Fundacja może je opublikować w Internecie, w środkach masowego przekazu albo wyłożyć w pomieszczeniu ogólnie dostępnym. Powinna uprzedzić o tym firmy przekazujące wsparcie.
Nie jest to obowiązek publikowania danych każdej osoby fizycznej, która wpłaci darowiznę. Wskazane progi i dane identyfikujące dotyczą darczyńców będących osobami prawnymi. Ustawa przewiduje też zwolnienie z obowiązku publikacji dla podmiotów, których dochód podatkowy za dany rok nie przekracza 20 000 zł. Chodzi o dochód ustalony według art. 7 ustawy o CIT, a nie wyłącznie o dochód pozostający do opodatkowania po zastosowaniu zwolnienia.
Ile darczyńca może odliczyć?
| Darczyńca i forma rozliczenia | Zasada dla zwykłej darowizny na działalność pożytku publicznego |
|---|---|
| Osoba fizyczna — skala podatkowa | Odliczenie od dochodu, do 6% dochodu |
| Osoba fizyczna — ryczałt | Odliczenie od przychodu, do 6% przychodu |
| Osoba fizyczna — podatek liniowy | Brak tego odliczenia od dochodu opodatkowanego liniowo; możliwe odrębne rozliczenie, jeżeli darczyńca ma także odpowiednie inne dochody lub przychody |
| Podatnik klasycznego CIT | Odliczenie od dochodu, do 10% dochodu |
Limity są wspólne z innymi kategoriami darowizn wskazanymi w odpowiednich przepisach. Nie można też rozliczyć tej samej kwoty ponownie w kosztach lub w innym odliczeniu. Tabela nie dotyczy szczególnych ulg ani estońskiego CIT.
Pamiętaj, że darowiznę odlicza się od dochodu lub przychodu, a nie bezpośrednio od podatku.
Wpłata na konkretnego podopiecznego — czy można ją odliczyć?
Samo wskazanie osoby, której ma pomóc fundacja, nie oznacza automatycznie, że darowiznę otrzymuje ta osoba. Trzeba sprawdzić, do kogo prawnie należą środki i kto nimi dysponuje.
W interpretacji z 30 września 2026 r., sygn. 0115-KDIT2.4011.438.2026.3.ŁS, KIS oceniał wpłaty matki na rachunek fundacji prowadzącej subkonto jej dziecka. Środki stawały się majątkiem fundacji i mogły służyć wyłącznie statutowej pomocy według regulaminu. Matka nie mogła nimi swobodnie dysponować ani żądać zwrotu. Wpłaty były dobrowolne i bez świadczenia wzajemnego.
Organ zaakceptował odliczenie w opisanych okolicznościach. Istotne było więc rzeczywiste przekazanie środków fundacji, a nie samo oznaczenie subkonta. Nie należy przenosić tego wniosku na bezpośrednią darowiznę dla osoby fizycznej — taka darowizna nie korzysta z omawianej ulgi.
Czy fundator może odliczać wpłaty do własnej fundacji?
Samo bycie fundatorem nie wyklucza dokonania odrębnej darowizny spełniającej warunki odliczenia. Trzeba jednak odróżnić ją od majątku przeznaczonego na ustanowienie fundacji i wpłat wykonywanych w ramach obowiązków założycielskich.
Ministerstwo Finansów w objaśnieniach dotyczących darowizn w CIT wskazuje, że coroczne wpłaty fundatora w kwotach określonych w akcie notarialnym nie stanowią darowizn podlegających temu odliczeniu. Nie można więc uznać, że każda wpłata fundatora jest ulgą tylko dlatego, że zasila działalność statutową.
Podobnie nie należy utożsamiać darowizny rzeczy lub pieniędzy z nieodpłatnym wykonaniem usługi. Grafik może bez wynagrodzenia przygotować fundacji stronę, ale nie oznacza to, że odliczy jako darowiznę rynkową cenę tej usługi.
Czy fundacja płaci CIT od otrzymanej darowizny?
Darowizna pieniężna zasadniczo stanowi przychód fundacji. Przy darowiźnie rzeczowej ocenia się przychód z nieodpłatnie otrzymanego majątku. Następnie trzeba ustalić dochód i warunki właściwego zwolnienia.
Wcześniej wskazałem, że darczyńca może odliczać darowizny na cele pożytku publicznego. Teraz oceniamy inną kwestię: czy dochód otrzymany przez fundację będzie wolny od CIT.
Art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT obejmuje dochód przeznaczony na statutowe cele fundacji w zakresie:
- działalności naukowej i naukowo-technicznej;
- działalności oświatowej, w tym kształcenia studentów;
- działalności kulturalnej;
- kultury fizycznej i sportu;
- ochrony środowiska;
- wspierania inicjatyw społecznych na rzecz budowy dróg i sieci telekomunikacyjnej na wsi oraz zaopatrzenia wsi w wodę;
- dobroczynności;
- ochrony zdrowia i pomocy społecznej;
- rehabilitacji zawodowej i społecznej osób z niepełnosprawnościami — w ustawie określonych jako „inwalidzi”;
- kultu religijnego.
Nie wystarczy zatem, że fundacja otrzymała darowiznę na dowolny społecznie użyteczny cel. Dla tego zwolnienia cel musi być przewidziany w jej statucie i mieścić się w powyższym katalogu. Dochód trzeba również rzeczywiście na niego wydać, choć co do zasady nie musi to nastąpić w roku jego uzyskania. Należy uwzględnić pozostałe warunki i ustawowe wyłączenia.
| Czyje rozliczenie sprawdzamy? | Jaki katalog celów ma znaczenie? |
|---|---|
| Darczyńcy — odliczenie darowizny | Cele pożytku publicznego z art. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie |
| Fundacji — zwolnienie dochodu na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 CIT | Cele wymienione w tym przepisie ustawy o CIT, będące zarazem celami statutowymi fundacji |
To, że cel darowizny pozwala darczyńcy skorzystać z odliczenia, nie przesądza jeszcze o zwolnieniu po stronie fundacji. Trzeba osobno ustalić, czy sposób przeznaczenia i wydatkowania dochodu odpowiada warunkom ustawy o CIT. Odrębne zwolnienie dla fundacji mających status OPP opisuję w części dotyczącej 1,5% PIT.
Przykład — nieruchomość na cele religijne
W interpretacji z 7 września 2026 r., sygn. 0114-KDIP2-1.4010.231.2026.2.MR1, fundacja miała otrzymać w darowiźnie działkę, na której zamierzała wybudować ośrodek inicjatyw modlitewnych. KIS dopuścił zwolnienie dochodu z darowizny w części dotyczącej bezpośredniej realizacji kultu religijnego, m.in. kaplicy i miejsc modlitwy. Odmówił go w zakresie zaplecza kuchennego, stołówki i miejsc noclegowych, uznając ich związek z tym celem za pośredni.
To stanowisko organu w konkretnym stanie faktycznym. Pokazuje jednak, dlaczego ogólna deklaracja „wszystko przeznaczymy na działalność fundacji” nie zamyka analizy podatkowej.
Odliczenie darowizny u darczyńcy nie oznacza automatycznie zwolnienia dochodu u fundacji. I odwrotnie — zwolnienie dochodu fundacji nie daje każdemu darczyńcy prawa do odliczenia.
Działalność „bez działalności”. Darowizna czy sponsoring?
Słyszy się, że fundacja nie prowadzi działalności gospodarczej, ale za otrzymane „darowizny” reklamuje lokalne firmy. Tego typu podejście może powodować problemy.
Przykład — banery i logo na strojach
Fundacja prowadzi treningi piłkarskie dla młodzieży. Firma przekazuje jej 20 000 zł. W zamian fundacja zobowiązuje się do umieszczania logo firmy na strojach i eksponowania banerów podczas meczów przez cały sezon.
Przy takich założeniach firma płaci za usługę reklamową. Nie może odliczyć zapłaty jako darowizny. Fundacja natomiast powinna rozliczyć otrzymane wynagrodzenie za reklamę.
Jeżeli fundacja nie jest wpisana do rejestru przedsiębiorców KRS, nie może zgodnie z prawem prowadzić opisanej działalności reklamowej przez sezon. Przed jej rozpoczęciem powinna przewidzieć działalność gospodarczą w statucie i uzyskać wymagany wpis. Sam wpis do rejestru fundacji nie wystarczy. Brak rejestracji nie zmienia jednak wykonanej usługi w darowiznę ani nie usuwa obowiązków podatkowych.
Nie oznacza to, że każde podziękowanie darczyńcy staje się sponsoringiem. Dobrowolna informacja o otrzymanym wsparciu i uzgodniony pakiet reklamowy to różne sytuacje. Znaczenie mają zobowiązania stron i to, co rzeczywiście wykonano.
Po stronie firmy sponsoring może być oceniany jako wydatek reklamowy, a nie odliczenie darowizny (w takim jednak wypadku może być to podstawa do ulgi sponsoringowej). Po stronie fundacji powstaje wynagrodzenie za usługę. Osobno trzeba sprawdzić VAT — zwolnienie dochodu w CIT nie przesądza o zwolnieniu usługi z VAT.
Fundacja pobiera opłaty za szkolenia. Czy musi prowadzić działalność gospodarczą?
Nie każda opłata za szkolenie oznacza obowiązek prowadzenia działalności gospodarczej. Ustawa pozwala fundacji prowadzić również odpłatną działalność pożytku publicznego. Nie jest do tego potrzebny status OPP. „Działalność pożytku publicznego” oznacza tu rodzaj prowadzonych działań, a „OPP” — odrębny status organizacji.
Żeby pokazać różnicę, przyjmijmy, że fundacja ma w statucie prowadzenie działalności edukacyjnej i organizuje warsztaty dla dzieci.
Przykład — trzy sposoby finansowania warsztatów
| Sposób finansowania | Jak traktować wpłaty? |
|---|---|
| Warsztaty są bezpłatne, a koszty pokrywają darczyńcy. | Uczestnik nie płaci za udział. Dobrowolne wsparcie niezależne od uczestnictwa może być darowizną. |
| Warsztaty kosztują łącznie 6000 zł. Dziesięciu uczestników płaci po 200 zł, a pozostałe 4000 zł fundacja finansuje z darowizn. | Opłaty uczestników są wynagrodzeniem za zajęcia. Przy spełnieniu ustawowych warunków fundacja może prowadzić takie warsztaty jako odpłatną działalność pożytku publicznego. |
| Warsztaty kosztują łącznie 6000 zł, a fundacja pobiera od dziesięciu uczestników po 800 zł, uzyskując 8000 zł opłat. | Przy założeniu, że przykład obejmuje całą działalność tego rodzaju i jej koszty, opłaty przewyższają koszty. Taka działalność jest działalnością gospodarczą. |
W drugim przypadku rodzic nie przekazuje darowizny, tylko płaci za zajęcia. Fundacja nie musi jednak rejestrować działalności gospodarczej wyłącznie dlatego, że pobiera opłatę pokrywającą część kosztów.
W trzecim przypadku ma znaczenie to, że wynagrodzenie za działalność danego rodzaju przewyższa jej koszty. Taką przesłankę wskazuje art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Nie zmienia tego deklaracja fundacji, że nadwyżkę przeznaczy na kolejne szkolenia. Relację opłat i kosztów ocenia się dla działalności danego rodzaju, na podstawie jej rzeczywistych rozliczeń.
Ustawa przewiduje też niezależną przesłankę dotyczącą zbyt wysokiego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia osoby zatrudnionej przy działalności odpłatnej. Chodzi o przekroczenie trzykrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw za poprzedni rok, obliczanej na zasadach wskazanych w art. 9. Dlatego sam brak nadwyżki opłat nad kosztami nie kończy analizy.
Fundacja musi wyodrębniać rachunkowo działalność nieodpłatną, odpłatną i gospodarczą tak, aby można było ustalić ich przychody, koszty i wyniki. Nie może również prowadzić odpłatnej działalności pożytku publicznego i działalności gospodarczej w odniesieniu do tego samego przedmiotu działalności.
Dla darczyńcy najważniejsze jest rozróżnienie: dobrowolne wsparcie warsztatów może być darowizną, ale obowiązkowa opłata za uczestnictwo nią nie jest. To, czy fundacja rozlicza warsztaty jako działalność odpłatną czy gospodarczą, nie zmienia opłaty uczestnika w darowiznę.
Czy dochód z działalności gospodarczej może być zwolniony?
Może. Samo uzyskanie pieniędzy z reklamy lub komercyjnego wydarzenia nie wyklucza zwolnienia z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT. Znaczenie ma przeznaczenie i wydatkowanie dochodu na właściwe cele statutowe oraz brak ustawowych wyłączeń.
Przykład — reklama finansuje bezpłatne treningi
Fundacja uzyskuje 30 000 zł przychodów reklamowych i ponosi 10 000 zł prawidłowo rozliczonych kosztów podatkowych. Pomijamy inne przychody i koszty. Dochód wynosi 20 000 zł.
Jeżeli zostanie przeznaczony i wydatkowany na bezpłatne treningi realizujące jej statutowy cel sportowy objęty zwolnieniem, może być wolny od CIT. Nie jest więc tak, że działalność gospodarcza zawsze oznacza podatek od całego osiągniętego dochodu.
Dotacje, granty i spadki
Fundacja może otrzymać dotację samorządową, środki z programu publicznego lub grant od prywatnej instytucji. Sama nazwa „grant” nie przesądza o opodatkowaniu.
Dotacje z budżetu państwa lub jednostek samorządu terytorialnego zasadniczo korzystają ze zwolnienia przewidzianego w art. 17 ust. 1 pkt 47 ustawy o CIT. Dla innych form finansowania trzeba sprawdzić właściwą podstawę prawną, źródło środków i warunki programu. Grant prywatnej firmy nie staje się dotacją budżetową tylko dlatego, że finansuje społecznie użyteczny projekt.
Fundacja może też dziedziczyć. Jako osoba prawna nie rozlicza otrzymanego majątku na zasadach podatku od spadków i darowizn właściwych osobom fizycznym. Należy ocenić przychód i ewentualne zwolnienie w CIT.
Przy dotacjach trzeba dodatkowo sprawdzić koszty finansowane ze środków zwolnionych. Nie można zakładać, że każdy taki wydatek pomniejszy inne opodatkowane dochody fundacji. Do kosztów wrócę w trzecim artykule.
Jak fundacja może otrzymywać 1,5% PIT?
Tutaj status OPP jest już potrzebny. W przypadku fundacji uzyskanie go wymaga m.in. co najmniej dwóch lat nieprzerwanego prowadzenia odpowiedniej działalności oraz spełnienia wymagań z art. 20 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Chodzi m.in. o działalność na rzecz ogółu społeczności lub ustawowo określonej grupy, przeznaczanie nadwyżki na działalność pożytku publicznego, niezależny kolegialny organ kontroli lub nadzoru oraz ograniczenia dotyczące korzystania z majątku organizacji. Działalność gospodarcza może mieć wyłącznie dodatkowy charakter.
Sam status OPP nie wystarczy. Potrzebny jest wpis do wykazu organizacji uprawnionych do otrzymywania 1,5% PIT oraz dopełnienie obowiązków dotyczących rachunku bankowego. Znaczenie mają terminowe sprawozdania oraz brak likwidacji lub upadłości. Wykaz tworzony jest według danych na 30 listopada danego roku podatkowego.
Na co można wydać środki z 1,5%?
Środki z 1,5% mogą służyć wyłącznie prowadzeniu działalności pożytku publicznego. Organizacja powinna wyodrębnić je w ewidencji księgowej. Nie są to pieniądze, które można dowolnie przekazać fundatorowi czy przeznaczyć na jego odrębny biznes.
OPP ma też odrębną podstawę zwolnienia w CIT — art. 17 ust. 1 pkt 6c. Obejmuje ona dochody przeznaczone na działalność statutową, z wyłączeniem działalności gospodarczej, przy spełnieniu pozostałych wymagań. Nie jest to zwolnienie ograniczone tylko do wpływów z 1,5%.
Czy fundacja daje korzyści fundatorowi?
Korzyści fundatora nie muszą być podatkowe. Fundacja może pozwolić mu realizować pasję, zorganizować działalność społeczną, pozyskiwać środki na kolejne projekty i budować rozpoznawalność w swojej dziedzinie. Dla himalaisty może być sposobem propagowania wspinaczki, dla wykładowcy — prowadzenia działalności edukacyjnej, a dla aktora — organizowania przedstawień dla dzieci w szpitalach.
Odrębną kwestią są korzyści podatkowe darczyńców, którzy mogą odliczać darowizny na odpowiednich zasadach. Jeszcze inną — zwolnienie dochodu fundacji przewidziane w ustawie o CIT. Nie należy łączyć tych trzech zagadnień w jedną obietnicę „optymalizacji podatkowej fundatora”.
Fundator może też osobiście uczestniczyć w działaniach fundacji. Może prowadzić odpłatne szkolenie albo wziąć udział w wyprawie himalaistycznej organizowanej przez fundację w ramach jej rzeczywistych celów statutowych. Fundacja może wówczas wypłacać wynagrodzenie za wykonaną pracę lub ponosić uzasadnione koszty projektu, w którym uczestniczy fundator.
Nie oznacza to prawa do finansowania jego dowolnych prywatnych wydatków. Trzeba ustalić cel projektu, rolę fundatora, podstawę wypłaty i rzeczywisty związek wydatku z działaniami fundacji. Wynagrodzenie fundatora wymaga też oceny podatkowej po jego stronie.
To właśnie wydatki mogą pokazać, jakie praktyczne korzyści wiążą się z działalnością fundacji i gdzie przebiega granica między realizacją jej celów a prywatnym interesem fundatora. W kolejnym artykule omówię wynagrodzenia, koszty projektów, samochody i pozostałe wydatki fundacji.
FAQ
Czy fundacja bez statusu OPP może przyjmować darowizny podlegające odliczeniu?
Tak. Przy omawianej fundacji istotne jest przekazanie darowizny na realizowane przez nią cele pożytku publicznego. Darczyńca musi dodatkowo spełnić własne warunki podatkowe i dokumentacyjne.
Czy wystarczy, że statut przewiduje przyjmowanie darowizn?
Nie. Sama możliwość przyjmowania darowizn nie przesądza o uldze. Liczą się realizowana działalność, cel konkretnej darowizny oraz jej rzeczywisty charakter i dokumentacja.
Czy fundacja musi wystawić darczyńcy zaświadczenie?
Przy pieniądzach podstawą jest wymagany dowód wpłaty na rachunek fundacji. Dodatkowe potwierdzenie może pomóc, ale nie zastępuje tego dokumentu. Przy rzeczach potrzebne są dokumenty określające wartość i potwierdzenie przyjęcia; w PIT także dane darczyńcy.
Czy można odliczyć darowiznę wpłaconą gotówką do kasy fundacji?
Nie na podstawie samego dokumentu KP. Przy omawianej uldze potrzebny jest dowód wpłaty na rachunek obdarowanej fundacji.
Czy fundacja prowadząca działalność gospodarczą może otrzymywać darowizny?
Tak. Działalność gospodarcza sama nie przekreśla możliwości przyjmowania darowizn ani ulgi darczyńcy. Trzeba jednak sprawdzić wszystkie przesłanki i wyłączenia, a darowizna powinna służyć właściwym celom pożytku publicznego.
Czy odliczenie darczyńcy i zwolnienie fundacji to ta sama preferencja?
Nie. Darczyńca sprawdza cele z art. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, a fundacja stosująca art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT — katalog zawarty w tym przepisie. Są to różne katalogi. Prawo do odliczenia nie przesądza o zwolnieniu dochodu fundacji.
Czy opłata za zajęcia lub reklamę może być darowizną?
Jeżeli jest zapłatą za uzgodnione świadczenie, trzeba ją rozliczać zgodnie z tym charakterem. Sam tytuł przelewu „darowizna” nie zmienia zapłaty za usługę w bezpłatne wsparcie.
Czy 1,5% PIT zastępuje darowizny?
Nie. To odrębne formy finansowania. Darowiznę można przekazać fundacji spełniającej właściwe wymagania także bez statusu OPP. Do bezpośredniego otrzymywania 1,5% konieczny jest status OPP i pozostałe warunki ustawowe.
