Przedsiębiorca kupuje używany samochód w USA, sprowadza go do Europy przez port w Rotterdamie, a następnie sprzedaje w Polsce. Jeżeli odprawi auto z zapłatą holenderskiego VAT i nie odliczy tego podatku, chciałby opodatkować w Polsce tylko swoją marżę.
Na pierwszy rzut oka takie rozliczenie może wydawać się logiczne. VAT został przecież zapłacony przy imporcie, a sprzedawca nie zamierza go odliczać. Problem w tym, że o prawie do zastosowania procedury VAT-marża nie decyduje sama zapłata podatku ani rezygnacja z jego odliczenia. Decyduje sposób, w jaki samochód został nabyty.
Kluczowe wnioski
- Podatnik, który sam importuje samochód z USA, co do zasady nie może sprzedać go w procedurze VAT-marża.
- Zakup auta od osoby prywatnej w USA nie wystarcza do zastosowania marży, jeżeli samochód został następnie zaimportowany przez jego polskiego sprzedawcę.
- Zapłata VAT przy odprawie w Rotterdamie ani dobrowolna rezygnacja z jego odliczenia nie zmieniają zasad opodatkowania późniejszej sprzedaży.
- Procedura celna 42 wpływa na sposób rozliczenia importu i przemieszczenia auta do Polski, ale nie daje prawa do VAT-marży.
- Przed sprzedażą trzeba sprawdzić cały łańcuch transakcji, w szczególności dane nabywcy, importera, dokumenty celne oraz sposób rozliczenia przemieszczenia samochodu do Polski.
Jeżeli samochód został zaimportowany z USA przez podatnika, który następnie sprzedaje go w Polsce, procedura VAT-marża co do zasady nie znajdzie zastosowania. Nie zmieni tego odprawa celna w Rotterdamie ani zapłata VAT w Holandii.
Kiedy sprzedaż używanego samochodu może być opodatkowana w procedurze VAT-marża?
Procedura VAT-marża jest szczególnym sposobem opodatkowania sprzedaży m.in. towarów używanych. Podatek jest w niej obliczany od marży, czyli różnicy między ceną sprzedaży a ceną nabycia, pomniejszonej o VAT przypadający na tę marżę.
Nie wystarczy jednak, że samochód jest używany i został kupiony w celu dalszej odsprzedaży. Musi on również zostać nabyty od jednego z podmiotów wymienionych w art. 120 ust. 10 ustawy o VAT.
W praktyce chodzi przede wszystkim o nabycie samochodu:
- od osoby, która nie jest podatnikiem VAT ani podatnikiem podatku od wartości dodanej,
- od podatnika korzystającego z określonego zwolnienia z VAT,
- od podatnika, który sam sprzedał samochód w procedurze VAT-marża.
Jest to katalog zamknięty. Jeżeli sposób nabycia samochodu nie mieści się w tym katalogu, jego późniejsza sprzedaż nie może zostać rozliczona w procedurze marży.
Czy zakup samochodu od osoby fizycznej w USA wystarczy do zastosowania VAT-marży?
Nie. Sam fakt, że sprzedawcą w USA była osoba fizyczna, nie przesądza jeszcze o prawie do zastosowania procedury VAT-marża.
Trzeba oddzielić dwie czynności:
- zakup samochodu od sprzedawcy w USA,
- import tego samochodu na terytorium Unii Europejskiej.
Na potrzeby VAT sprowadzenie samochodu z USA do Unii stanowi import towaru. Import nie został wymieniony w art. 120 ust. 10 ustawy o VAT jako sposób nabycia uprawniający do późniejszego zastosowania procedury marży.
W podobny sposób sprawę ocenił Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W wyroku z 3 marca 2011 r. w sprawie C-203/10 TSUE stwierdził, że procedura marży nie ma zastosowania do dostaw towarów osobiście zaimportowanych do Unii przez podatnika-pośrednika na zasadach ogólnych VAT.
Sprawa dotyczyła używanych części samochodowych, ale przedstawiona przez Trybunał zasada ma znaczenie również dla importowanych samochodów używanych. Importu nie można utożsamiać z nabyciem towaru od jednej z osób wskazanych w przepisach o VAT-marży.
Dlaczego rezygnacja z odliczenia VAT nie daje prawa do zastosowania marży?
W tym miejscu pojawia się najczęstszy błąd: skoro podatnik nie odliczy VAT zapłaconego przy imporcie, późniejsza sprzedaż powinna zostać opodatkowana tylko od marży.
Tak to nie działa. Czym innym jest brak prawa do odliczenia podatku, a czym innym dobrowolna rezygnacja z jego odliczenia.
Procedura VAT-marża nie jest rozwiązaniem, które podatnik może wybrać tylko dlatego, że będzie ono korzystniejsze. Można ją zastosować wyłącznie wtedy, gdy spełnione są warunki wskazane w ustawie. Jeżeli przy imporcie podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia VAT, samo niewykorzystanie tego prawa nie zmienia importu w nabycie uprawniające do zastosowania marży.
Czy zapłata VAT w Rotterdamie zmienia sposób opodatkowania sprzedaży w Polsce?
Nie. Odprawa celna samochodu w Rotterdamie nie powoduje, że późniejsza sprzedaż w Polsce może zostać objęta procedurą VAT-marża.
W zależności od zastosowanej procedury mogą wystąpić dwa podstawowe warianty:
Wariant 1: import z zapłatą VAT w Holandii
Samochód zostaje dopuszczony do obrotu w Holandii, a następnie jest przemieszczany do Polski. Takie przemieszczenie własnego towaru może stanowić w Polsce wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów (WNT) na podstawie art. 11 ustawy o VAT – tzw. nietransakcyjne wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów.
WNT również nie zostało wskazane w art. 120 ust. 10 ustawy jako sposób nabycia dający prawo do zastosowania procedury marży.
Organy podatkowe zajmowały takie stanowisko m.in. w interpretacji Dyrektora KIS z 20 marca 2019 r., sygn. 0114-KDIP1-3.4012.38.2019.1.MT, oraz w interpretacji z 24 czerwca 2020 r., sygn. 0114-KDIP1-3.4012.193.2020.3.MT.
Wariant 2: procedura celna 42
W procedurze 42 import w państwie odprawy korzysta ze zwolnienia z VAT, ponieważ towar ma zostać przemieszczony do innego państwa Unii. Podatek jest następnie rozliczany w państwie przeznaczenia w ramach transakcji wewnątrzwspólnotowej.
Również w tym wariancie nie powstaje prawo do sprzedaży samochodu w procedurze VAT-marża. Sposób technicznego rozliczenia importu nie zmienia źródła pochodzenia auta ani charakteru jego przemieszczenia do Polski.
Czy VAT przy imporcie jest liczony wyłącznie od ceny z faktury zakupu?
Nie należy zakładać, że VAT w porcie zostanie obliczony wyłącznie od kwoty wskazanej na fakturze zakupu samochodu.
Podstawa opodatkowania przy imporcie jest ustalana według odrębnych zasad. Punktem wyjścia jest wartość celna. Do podstawy mogą zostać doliczone m.in. należne cło oraz określone koszty dodatkowe, takie jak transport lub ubezpieczenie do właściwego miejsca przeznaczenia.
Dlatego przed porównaniem obu wariantów trzeba sprawdzić nie tylko stawkę VAT w państwie odprawy. Znaczenie mają również wartość celna, cło, koszty transportu, zastosowana procedura oraz możliwość odzyskania podatku zapłaconego za granicą.
Przykład: samochód kupiony w USA i odprawiony w Rotterdamie
Polska spółka kupuje używany samochód od osoby fizycznej w USA. To spółka widnieje jako nabywca i importer. Samochód zostaje odprawiony w Rotterdamie, a następnie przewieziony do Polski w celu sprzedaży.
Nie ma znaczenia, czy spółka:
- zapłaci VAT importowy w Holandii,
- zastosuje procedurę 42 i rozliczy WNT w Polsce,
- nie odliczy podatku zapłaconego przy imporcie.
W każdym z tych wariantów samochód został sprowadzony do Unii w ramach importu dokonanego przez spółkę. Jego późniejsza sprzedaż w Polsce powinna zatem zostać rozliczona na zasadach ogólnych, a nie w procedurze VAT-marża.
To dobry przykład szerszej zasady: uzgodniony przez przedsiębiorcę sposób płatności lub dokumentowania transakcji nie zawsze zmienia jej skutki podatkowe. Podobny mechanizm opisałem w analizie „Spłata w ratach a obowiązek podatkowy – kiedy rozliczyć VAT i CIT?”.
Wniosek: import samochodu z USA wyklucza VAT-marżę po stronie importera
Jeżeli polski sprzedawca sam importuje samochód z USA, nie może zastosować procedury VAT-marża tylko dlatego, że kupił auto od osoby fizycznej albo nie odliczył VAT zapłaconego w porcie.
Import oraz późniejsze przemieszczenie samochodu z Holandii do Polski nie należą do sposobów nabycia wymienionych w art. 120 ust. 10 ustawy o VAT. W konsekwencji sprzedaż samochodu w Polsce powinna zostać opodatkowana na zasadach ogólnych.
Jeżeli model zakupu i odprawy ma być stosowany seryjnie, warto przeanalizować go przed pierwszą transakcją. Błędne zastosowanie procedury marży nie dotyczy bowiem wyłącznie jednej faktury. Może powtarzać się przy każdym kolejnym samochodzie.
FAQ – samochód z USA a VAT-marża
Czy samochód kupiony od osoby prywatnej w USA można sprzedać na fakturę VAT-marża?
Nie, jeżeli samochód został zaimportowany do Unii przez podatnika, który następnie go sprzedaje. Sam status amerykańskiego sprzedawcy jako osoby prywatnej nie wystarcza do zastosowania procedury marży.
Czy brak odliczenia VAT przy imporcie pozwala zastosować VAT-marżę?
Nie. Dobrowolna rezygnacja z odliczenia podatku nie tworzy prawa do procedury VAT-marża. Musi istnieć sposób nabycia wymieniony w art. 120 ust. 10 ustawy o VAT.
Czy odprawa samochodu w Rotterdamie pozwala uniknąć 23% VAT od sprzedaży w Polsce?
Sama odprawa w Rotterdamie nie daje takiego skutku. Trzeba rozliczyć import oraz późniejsze przemieszczenie samochodu do Polski, a sprzedaż co do zasady podlega ogólnym zasadom VAT.
Czy procedura 42 pozwala później sprzedać samochód w systemie VAT-marża?
Nie. Procedura 42 wpływa na miejsce i sposób rozliczenia importu oraz transakcji wewnątrzwspólnotowej. Nie zmienia jednak importu w nabycie uprawniające do zastosowania VAT-marży.
Źródła zewnętrzne: wyrok TSUE z 3 marca 2011 r., C-203/10; interpretacja Dyrektora KIS z 20 marca 2019 r., sygn. 0114-KDIP1-3.4012.38.2019.1.MT, oraz w interpretacja z 24 czerwca 2020 r., sygn. 0114-KDIP1-3.4012.193.2020.3.MT.
